بانک مرکزی

بانک مرکزی

در طول تاریخ، حکومت‌ها وقتی در شرایط بحرانی با کسری بودجه مواجه می‌شدن، معمولا سراغ استقراض می‌رفتن؛ استقراض از کشورهای دیگه، افراد ثروت‌مند یا حتی از مردم. دولت‌ها همیشه در بازپرداخت بدهی‌ها دچار مشکل می‌شدن و به خاطر همین دنبال راهی‌ بودن تا بتونن به شکل دیگه‌ای پول مورد نیازشون رو تامین کنن. اما چطور؟

 

 

در دهه‌ی ۱۶۹۰، انگلیس که درگیر جنگ‌های ۹ ساله با فرانسه بود۱ به خاطر هزینه‌های جنگ با کسری بودجه‌ی گسترده مواجه شد.

 

 

پادشاه انگلیس چون پیش مردم اعتباری نداشت تا از اون‌ها پول قرض بگیره تصمیم گرفت تا به جای قرض گرفتن، پول چاپ کنه.

 

 

دولت برای این‌کار بانک مرکزی انگلیس رو تاسیس کرد.۲ نهادی که وظیفه‌ی چاپ پول رو بر عهده داشت و حالا می‌تونست با دستور دولت پول‌هایی رو چاپ ‌کنه که فقط تکه‌ای کاغذ بودن و ارزش واقعی نداشتن.

 

 

بانک مرکزی مدرن شکل گرفت و این الگو به کشورهای دیگه هم راه پیدا کرد.

 

 

مثلاً در سال ۱۸۰۰، فرانسه که درگیر جنگ و دچار کسری بودجه بود با تأسیس بانک مرکزی به سبک انگلیسی و چاپ اسکناس سعی کرد تا مشکلاتش رو حل کنه.۳ ۴

 

 

در اروپا بانک‌های مرکزی به خواست دولت‌ها به وجود اومدن اما جالبه بدونید، در آمریکا، این بانک‌های خصوصی بودن که بانک مرکزی رو به‌ وجود آوردن.

 

 

زمینه‌ی شکل‌گیری بانک مرکزی در آمریکا بحران بانکی سال ۱۹۰۷ بود.۵ ۶ بحرانی که در اون بسیاری از بانک‌ها تا مرز ورشکستگی پیش رفتند اما تونستن با کمک جی‌پی‌مورگان نجات پیدا کنن.۷ ۸

 

 

پس از بحران، بانک‌داران آمریکایی که همچنان نگران بحران‌های مشابه بودند، تصمیم گرفتن تا مشکل‌و برای همیشه حل کنن. راه‌حل اون‌ها ایجاد یک بانک رسمی دولتی، با امکان انتشار منابع مالی جدید بود.

 

 

این نهاد که فدرال رزرو نام گرفت، به‌گونه‌ای طراحی شد تا با کمک‌های مالی خودش نقش آخرین منجی وام‌دهنده‌ی نامحدود رو برای بانک‌های خصوصی بازی کنه. نقشی که تا به امروز ادامه داره.۹ ۱۰

 

 

مثلاً در سال ۲۰۰۸ سیتی بانک بزرگ‌ترین کمک مالی، معادل ۲.۵ تریلیون دلار رو از فدرال رزرو دریافت کرد.۱۱

 

 

این نشون می‌ده، پایه‌هایی که واندر لیپ، نورتون و دیگران در تاسیس فدرال رزرو گذاشتن اون‌قدر با دوام بوده که ۱۰۰ سال بعد به بانک‌هاشون کمک مالی کنه.۱۲ ۱۳ ۱۴ در واقع بانک مرکزی در آمریکا نه در خدمت اقتصاد بلکه همیشه در خدمت ابرطبقه‌‌ای بوده که اونو به وجود آورده.

 

 

اما تأسیس بانک‌های مرکزی نظام پولی جهان رو دگرگون کرد.

بانک‌های مرکزی، به عصر استاندار طلا، یعنی دوران شکوفایی اقتصاد جهانی، خاتمه دادند؛ اونا به تدریج رابطه‌ی پول با طلا رو قطع کردند و زمینه‌‌ساز به وجود اومدن پول فیات یا بدون پشتوانه شدن.

 

 

شاخص‌ترین پول بدون پشتوانه یعنی دلار، که نیکسون در ۱۹۷۱، ارتباط اون با طلا رو رسما قطع کرد،۱۵ تنها ظرف ۴۰ سال، به یک پنجاهم ارزش خودش رسید.

 

 

در اون سال با ۳۵ دلار می‌شد یک اونس طلا خرید اما ۴۰ سال بعد برای خرید همین مقدار طلا باید ۵۰ برابر یعنی ۱۷۵۰ دلار پرداخت می‌شد.۱۶ ۱۷

 

 

هر قدر فاصله‌ی پول از طلا بیش‌تر بشه امکان سوءاستفاده‌ و بازی با پول رو بالاتر می‌بره، و این چیزی بود که دولت‌های اروپایی و بانک‌داران آمریکایی به دنبالش بودن.

 

 

امروز بانک مرکزی که باید منجی اقتصاد و مردم باشد، منجی دولت‌ها و هم منجی بانک‌هاست. به دستور دولت‌ها، برای جبران کسری بودجه، خلق پول می‌کنه و در بحران‌های بزرگ، پول مردم رو به جیب بانک‌ها می‌ریزه. بانک‌های مرکزی با دخالتشون در اقتصاد همیشه اوضاع رو برای مردم بدتر می‌کنن.

 

 

     در نهایت باید گفت برای اصلاح این وضعیت اقدامات مهمی لازمه:

  • باید از اقتصاد پول‌مبنا خارج بشیم؛ یعنی نقش پول رو به حداقل برسونیم
  • باید بانک مرکزی، رو به نهادی در تراز الگوی معیشت اسلام تبدیل کنیم
  • از همه مهم‌تر، باید به سمت الگوی پول با ارزش ثابت حرکت کنیم

 

 

 

پانویس:


  1.  George C. Kohn Dictionary of Wars, Page 214, (War of the League of Augsburg) (1688–۹۷) The territorial aggressions of France’s King Louis XIV (1638–۱۷۱۵) in Germany during the Third DUTCH WAR resulted in a defensive alliance of England, the United Provinces (independent Netherlands, especially Holland), and the Austrian Hapsburgs, called the League of Augsburg and, after 1689, the Grand Alliance
  2.  Guy Rowlands, The Financial Decline of a Great Power-War, Influence, and Money in Louis XIV’s France, Part II, Raising Money Finding Money Making Money, Page 54-56
  3.  http://www.britannica.com/topic/Banque-de-France, Banque de France
  4.  https://www.banque-france.fr/en/banque-de-france/history/the-milestones/1800-creation-of-the-banque-de-france.html, ۱۸۰۰ Creation of the Banque de France
  5.  https://www.bostonfed.org, Panic of 1907
  6.  https://www.frbatlanta.org, Lessons from the panic of 1907
  7.  https://www.jpmorgan.com/pages/jpmorgan/about/history/month/oct, Easing the financial panic
  8.  Carola Frydman, Eric Hilt, Lily Y. Zhou,  The Panic of 1907: JP Morgan, Trust Companies, and the Impact of the Financial Crisis
  9.  The Heritage Foundation, The Fed’s Failure as a Lender of Last Resort: What to Do About It
  10.  www.federalreserve.gov, Central banks as lender of last resort: experiences during the 2007-2010 crisis and lessons for the future
  11.  http://www.cnbc.com/id/42099554, Citigroup Tops List of Banks Who Received Federal Aid
  12.  Melvyn Dubofsky, The Oxford Encyclopedia of American Business, Labor, and Economic History, page 5
  13.  http://www.nytimes.com, Frank Vanderlip, Banker, Dies At 72; Former Head of National City Had Served as Assistant Secretary of Treasury
  14.  جیمز ریکاردز، جنگ‌های ارزی، ترجمه حسین راهداری، بخش ایجاد فدرال رزرو ـ سال‌های ۱۹۰۷ تا ۱۹۱۳، صفحه ۴۷
  15.  http://www.wsj.com, The Nixon Shock Heard ‘Round the World
  16.  http://goldprice.org/gold-price-chart.html
  17.  http://www.goldprices.com/historical-gold-prices.html

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of