پول بی‌ارزش

پول بی‌ارزش

چاپوقتی کیفیت کالایی بهتر می‌شه، قیمت اون هم بالاتر میره امّا خیلی وقتا گرون شدن قیمت کالاها به کیفیت اونا ربطی نداره، مثلاً شما با پولی که در گذشته می‌تونستین یه قطعه زمین برای ساخت خونه بخرین، امروز تنها میتونین با همون مقدار پول تعدادی از آجر‌های اون خونه رو بخرین، در حالی که کیفیت اون زمین از گذشته تا به امروز تغییر چندانی نکرده.

 

 

پس فکر می‌کنین علت اصلی گرون شدن زمین یا کالاهای دیگه در طول زمان چیه؟ خیلیا فکر میکنن علت گرونی زمین اینه که ارزشش بالا رفته، امّا در واقع اینجا یک اتفاق دیگه افتاده.

 

 

ارزش همه‌ی کالاها با پول سنجیده میشه؛۱ مثلاً این بطری آب که چند سال پیش قیمتش ۱۰۰ تومن بوده، یعنی ارزش اون معادل ارزش یک اسکناس ۱۰۰ تومنی بوده امروز قیمتش ۵۰۰ تومن شده یعنی برای خریدن اون باید ۵ تا اسکناس ۱۰۰ تومنی داد.

 

 

این معادله دو طرف داره، معلومه که آب ارزشش تغییر نکرده، پس پوله که ارزشش تغییر کرده و پایین اومده و حالا تعداد بیشتری اسکناس لازمه تا همون بطری آب رو بخریم. در واقع تغییر ارزش پول باعث افزایش قیمت آب شده.

 

 

تغییر ارزش پول باعث تغییر قیمت کالاها میشه۲ و زندگی مردم رو تا حدی دچار اختلال میکنه؛ امّا این اتفاق چطور رخ میده؟

 

 

در گذشته مردم در معاملاتشون از سکه‌های طلا استفاده می‌کردن، بعدها اسکناس به دلیل سهولت استفاده جایگزین سکه شد، البته در اون زمان به ازای هر سکه یک اسکناس وجود داشت.

 

 

امّا دولت‌ّها این توازن رو به هم زدن و برای جبران کسری بودجه‌ی خودشون اسکناس‌های جدید چاپ کردن و با هربار چاپ جدید، اسکناسی که معادل یک سکه بود ارزشش نصف می‌شد. به این فرایند خلق پول گفته میشه؛۳ همون فرایندی که باعث شد قیمت آب ۵ برابر بشه.

 

 

اسکناس ۱۰۰ تومنی که معادل یک بطری آب بود با هربار تکثیر شدن دچار کاهش ارزش میشه و باید برای خرید یه بطری آب تعداد بیشتری از اون رو خرج کرد در واقع همانطور که قبلاً هم گفتیم ارزش واقعی بطری آب تغییری نکرده این پوله که ارزشش کم شده.

 

 

اینجا یک اصل کلیدی خودشو نشون میده:

«پول تنها می‌تونه ارزش کالاها رو بسنجه امّا نمی‌تونه ارزش واقعی اونا رو تغییر بده»

 

 

در الگوی معیشتی که از مدل پول با ارزش متغیر استفاده می‌کنه با خلق پول؛ قیمت‌ها مدام دچار نوسان میشه و تورم به وجود میاد و به دنبال اون اعتماد مردم به بازار کم میشه، نارضایتی بوجود میاد؛ و چون ارزش‌گذاری واقعی کالاها و خدمات غیرممکن میشه، هزینه‌ی معاملات افزایش پیدا می‌کنه و در نهایت کسب‌وکار کند و بی‌رونق می‌شه.

 

 

امّا در الگوی معیشتی اسلام نگاه کاملاً متفاوته. خداوند در قرآن از مردم خواسته که به پیمانه‌ها و ابزار‌های سنجش در فعالیت‌های معیشتی خودشون وفادار باشن۴ ۵ ۶ و دائماً اون رو تغییر ندن تا زمینه‌ساز ظلم و فساد در جامعه نباشن.۷ ۸

 

«وَأَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ» ﴿۹﴾  و وزن را به انصاف برپا دارید و در سنجش مکاهید.

سوره الرحمن، آیه ۹

«وَیا قَوْمِ أَوْفُواْ الْمِکیالَ وَالْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ وَلاَ تَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْیاءهُمْ وَلاَ تَعْثَوْاْ فِی الأَرْضِ مُفْسِدِینَ» ﴿۸۵﴾ و اى قوم من پیمانه و ترازو را به داد تمام دهید و حقوق مردم را کم مدهید و در زمین به فساد سر برمدارید.

سوره هود، آیه ۸۵

 

 

با این حساب چطور می‌شه پذیرفت‌ پول که مهم‌ترین ابزار سنجشه و ارزش همه‌چیز با اون اندازه‌گیری می‌شه مدام تغییر کنه؟

دیه، مثال خوبی برای سنجش ارزش واقعیه، خون‌بهای انسان با پدیده‌هایی سنجیده می‌شه که ارزش اون‌ها ذاتی و در طول زمان ثابته. صد شتر، هزار گوسفند و یا هزار سکه طلا از مواردی هستن که اسلام به‌عنوان دیه‌ی جان انسان تعیین کرده.۹ به دلیل حساسیت این ارزش‌گذاری مقدار دیه به سبدی از کالا‌ها با ارزش ذاتی متصل شده تا در طول زمان دچار نوسان نشه و ارزش‌گذاری به طور واقعی صورت بگیره.

 

 

کالا و خدمات هم باید با پدیده‌هایی با ارزش ذاتی مثل طلا و نقره ارزش‌گذاری و مبادله بشن. این مدلیه که اسلام در الگوی معیشت خودش از اون استفاده می‌کنه. مدلی که در اون چون امکان خلق پول داده نمی‌شه، ارزش پول هم نوسان نداره. این یعنی مدل پول با ارزش ثابت.

 

 

پانویس:


  1.  N. Gregory Mankiw, Principles of Economics (۶th edition), Chapter 29, The Monetary System, Function of Money, Page 621, A unit of account is the yardstick people use to post prices and record debts…When we want to measure and record economic value, we use money as the unit of account
  2.  Paul Krugman, Robin Wells, Macroeconomics, ۲nd Edition, and Module 35: History and Alternative Views of Macroeconomics, Money and the Price Leve, Page 343: According to the classical model, prices are flexible… In this model, an increase in the money supply leads, other things equal, to a proportional rise in the aggregate price level
  3.  Paul Krugman, Robin Wells, Macroeconomics, ۲nd Edition, Module 25:Banking and Money Creation,Page 243
  4.  سوره الأنعام، آیه ۱۵۲، «وَلاَ تَقْرَبُواْ مَالَ الْیتِیمِ إِلاَّ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ حَتَّى یبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُواْ الْکیلَ وَالْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ لاَ نُکلِّفُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُواْ وَلَوْ کانَ ذَا قُرْبَى وَبِعَهْدِ اللّهِ أَوْفُواْ ذَلِکمْ وَصَّاکم بِهِ لَعَلَّکمْ تَذَکرُونَ» ﴿۱۵۲﴾ و به مال یتیم جز به نحوى [هر چه نیکوتر] نزدیک مشوید تا به حد رشد خود برسد و پیمانه و ترازو را به عدالت تمام بپیمایید هیچ کس را جز به قدر توانش تکلیف نمى‏کنیم و چون [به داورى یا شهادت] سخن گویید دادگرى کنید هر چند [درباره] خویشاوند [شما] باشد و به پیمان خدا وفا کنید اینهاست که [خدا] شما را به آن سفارش کرده است باشد که پند گیرید.
  5. سوره هود، آیه ۸۴، «وَإِلَى مَدْینَ أَخَاهُمْ شُعَیبًا قَالَ یا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَکم مِّنْ إِلَهٍ غَیرُهُ وَلاَ تَنقُصُواْ الْمِکیالَ وَالْمِیزَانَ إِنِّی أَرَاکم بِخَیرٍ وَإِنِّی أَخَافُ عَلَیکمْ عَذَابَ یوْمٍ مُّحِیطٍ» ﴿۸۴﴾ و به سوى [اهل] مدین برادرشان شعیب را [فرستادیم] گفت اى قوم من خدا را بپرستید براى شما جز او معبودى نیست و پیمانه و ترازو را کم مکنید به راستى شما را در نعمت مى‏بینم و[لى] از عذاب روزى فراگیر بر شما بیمناکم.
  6. سوره الرحمن، آیه ۹،  «وَأَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ» ﴿۹﴾ و وزن را به انصاف برپا دارید و در سنجش مکاهید.
  7. سوره هود، آیه ۸۵، «وَیا قَوْمِ أَوْفُواْ الْمِکیالَ وَالْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ وَلاَ تَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْیاءهُمْ وَلاَ تَعْثَوْاْ فِی الأَرْضِ مُفْسِدِینَ» ﴿۸۵﴾ و اى قوم من پیمانه و ترازو را به داد تمام دهید و حقوق مردم را کم مدهید و در زمین به فساد سر برمدارید.
  8. سوره الأعراف، آیه ۸۵، «وَإِلَى مَدْینَ أَخَاهُمْ شُعَیبًا قَالَ یا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَکم مِّنْ إِلَهٍ غَیرُهُ قَدْ جَاءتْکم بَینَهٌ مِّن رَّبِّکمْ فَأَوْفُواْ الْکیلَ وَالْمِیزَانَ وَلاَ تَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْیاءهُمْ وَلاَ تُفْسِدُواْ فِی الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا ذَلِکمْ خَیرٌ لَّکمْ إِن کنتُم مُّؤْمِنِینَ» ﴿۸۵﴾ و به سوى [مردم] مدین برادرشان شعیب را [فرستادیم] گفت اى قوم من خدا را بپرستید که براى شما هیچ معبودى جز او نیست در حقیقت‏شما را از جانب پروردگارتان برهانى روشن آمده است پس پیمانه و ترازو را تمام نهید و اموال مردم را کم مدهید و در زمین پس از اصلاح آن فساد مکنید این [رهنمودها] اگر مؤمنید براى شما بهتر است.
  9. وسائل الشیعه، ج‏۲۹، صفحه ۱۹۳، «أَبْوَابُ دِیاتِ النَّفْسِ‏، بَابُ أَنَّ دِیهَ الرَّجُلِ الْحُرِّ الْمُسْلِمِ مِائَهٌ مِنَ الْإِبِلِ أَوْ مِائَتَا بَقَرَهٍ أَوْ أَلْفُ شَاهٍ أَوْ أَلْفُ دِینَارٍ أَوْ عَشَرَهُ آلَافِ دِرْهَمٍ أَوْ مِائَتَا حُلَّهٍ وَ جُمْلَهٍ مِنْ أَحْکامِهَا: ۳۵۴۲۸- ۲-  وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یحْیى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِی بْنِ الْحَکمِ عَنْ عَلِی بْنِ أَبِی حَمْزَهَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ فِی حَدِیثٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الدِّیهِ فَقَالَ دِیهُ الْمُسْلِمِ عَشَرَهُ آلَافٍ مِنَ الْفِضَّهِ وَ  أَلْفُ مِثْقَالٍ مِنَ الذَّهَبِ وَ  أَلْفٌ مِنَ الشَّاهِ عَلَى أَسْنَانِهَا أَثْلَاثاً  وَ مِنَ الْإِبِلِ مِائَهٌ  عَلَى أَسْنَانِهَا وَ مِنَ الْبَقَرِ مِائَتَانِ.»

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of