بانکداری در سایه

بانکداری در سایه

امید چند سالیه که درگیر اداره‌ی گاو‌داری‌ایه که از پدرش بهش رسیده. این‌ کار درآمد خوبی داره اما در عین حال زحمت زیادی می‌طلبه. امید که همیشه انتظار سود بیش‌تری داشته دیگه از این کار خسته شده.

 

 

توی این گیرودار امید با تبلیغات وسوسه‌انگیز یک موسسه‌ی مالی اعتباری مواجه می‌شه که سود بالایی به سپرده‌ها می‌ده. تصمیم می‌گیره گاوداری رو بفروشه و پولشو توی این موسسه بذاره.

 

 

انتخاب امید، همون راهیه که اقتصاد در ۱۰۰ سال گذشته طی کرده. قبل از فروش گاوداری درآمد امید از تولید شیر و گوشت بود و ثروت واقعی تولید می‌کرد؛ اما حالا پولش براش کار می‌کنه، بدون این‌که ثروت واقعی تولید کنه؛ این یعنی خلق سود بدون خلق ارزش واقعی.

 

 

کشاورزی، دام‌داری، صنعت و مسکن، از بخش‌های واقعی‌ اقتصادند که گردش پول در اون‌ها منجر به بهبود زندگی مردم می‌شه.

 

 

اما در ۱۰۰ سال گذشته که اقتصاد جهان مالی‌سازی رو تجربه کرده و بخش مالی اقتصاد در نسبت با بخش واقعی بسیار فربه شده، پول به جای بخش واقعی در نهادهای مالی مثل بانک، موسسات مالی و بورس به گردش درمیاد و در همون‌جا می‌مونه، بدون این‌که خاصیتی برای بخش واقعی داشته باشند.

 

 

البته دولت‌ها تلاش می‌کنن تا فعالیت‌ نهادهای مالی رو در یک چارچوب مشخص قرار بدن. در بین نهادهای مالی بانک‌ها به دلیل نظارت مستقیم دولت و بانک مرکزی مجبورن در چارچوب قوانین و مقررات عمل کنن.

 

 

اما نهادهایی هم وجود دارن که بانک نیستن اما فعالیت بانکی انجام می‌دن.۱ اون‌ها در سایه‌های دنج اقتصاد، که هیچ نظارتی بر اون نیست، جا خوش می‌کنن و بدون پای‌بندی به قوانین، فعالیت می‌کنن. به همین دلیل به فعالیت‌های این نهادهای مالی، بانک‌داری در سایه گفته می‌شه.۲

 

 

فعالیت‌های خطرناک و پرریسک مالی که می‌تونن زمینه‌ساز بحران‌های بزرگ باشن، مثل بحران مالی سال ۲۰۰۷ آمریکا، که عامل اصلی اون وام‌دهی افسارگسیخته‌ی موسسات مالی و بانک‌های سایه، در حوزه‌ی مسکن بود.۳ ۴ ۵

 

 

اما این پدیده محدود به آمریکا نیست، در بسیاری از کشورها مایه‌ی دردسر شده،۶ و اقتصاد ما هم مدت‌هاست داره از بانک‌داری در سایه آسیب می‌بینه.

 

 

۲۰ درصد از کل نقدینگی اقتصاد ایران،۷ ۸ ۹ در دست ۶۰۰۰ موسسه‌ی مالی غیر مجازِ.۱۰ اما فکر می‌کنید این موسسات چطور این حجم از نقدینگی رو جذب کردن؟ این نتیجه‌ی کار کردن در سایه است.

 

 

این موسسات با نرخ‌های سود بالا سپرده‌های مردم رو به سمت خودشون می‌کشن و با حمله‌های سفته‌بازانه اقتصاد رو مختل می‌کنن، به طمع سودهای بزرگ، مثل ملخ‌های سرگردان به حوزه‌های سود‌ده مثل بازار سکه، ارز، مسکن و بورس حمله می‌کنند، اما کاملا روشنه که نمی‌تونن برای همیشه پیروز باشن و یک شکست بزرگ اون‌ها می‌تونه حجم زیادی از سپردهای مردم رو نابود کنه.

 

 

اوج فاجعه زمانیه که اونا با الگوی پونزی،۱۱ کلاه‌بردار معروف آمریکایی،۱۲ از سپرده‌های جدید، سود سپردهای قبلی رو می‌پردازن.

 

 

اما زمانی که مردم متوجه ماجرا بشن و بخوان پولشونو پس بگیرن، این موسسات هیچ پولی برای پرداخت ندارن و ورشکسته می‌شن.

 

 

البته موضوع فقط این نیست، اونا بی‌حدوحصر وام می‌دن چون نرخ ذخیره‌‌ی قانونی براشون مطرح نیست! در حالی‌که موسسات مالی، به دلیل ریسک بالایی که می‌پذیرند، باید حتی بیش از بانک‌ها، ذخیره‌ی قانونی داشته باشند. اما اونا همه‌ی سپرده‌های مردم رو وام می‌دن و این‌جا هم اگر مردم پول‌هاشونو بخوان، چیزی برای پرداخت ندارن.

 

 

در نهایت باید گفت موسسات مالی و بانک‌های سایه که فعالیت‌شون کاملا مبتنی بر سود‌خواری افراطی و رباست، در الگوی معیشت اسلام هیچ جای‌گاهی ندارند و باید از بین برن. نهاد‌هایی که ساخته و پرداخته‌ی الگوی معیشت غربند و همون‌طور که مارک کارنی رئیس بانک مرکزی انگلیس۱۳ می‌گه، بزرگ‌ترین تهدید علیه اقتصاد جهانند.۱۴

 

 

باید گفت اگر این پدیده‌ی ربوی و خطرناک مهار نشه، اقتصاد کشور ما هم با تهدید جدی روبرو خواهد شد.

 

 

 

پانویس:


  1.  Paul Krugman, The Return of Depression Economics and the Crisis of 2008, Chapter 8, Banking in the shadows, page 160: the set of institutions and arrangements that act as “nonbank banks” are generally referred to either as the “parallel banking system” or as the “shadow banking system
  2.  Financial Stability Board, Shadow Banking: Strengthening Oversight and Regulation, The shadow banking system can be broadly defined as “the system of credit intermediation that involves entities and activities outside the regular banking system
  3.  http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/09/20080924-10.html, President’s Address to the Nation
  4.  http://www.nybooks.com/articles/2014/07/10/geithner-does-he-pass-test/, Paul Krugman Does He Pass the Test
  5.  Joint Center for Housing Studies of Harvard University, The State of the Nation’s Housing 2008
  6.  https://www.imf.org, Global Financial Stability Report- October 2014, Shadow Banking Around the Globe-How Large and How Risky
  7.  http://www.cbi.ir/showitem/12992.aspx, پشتیبانی قاطع کمیسیون اقتصادی مجلس از بانک مرکزی
  8.  http://www.iribnews.ir/ بیست درصد نقدینگی کشور دراختیار موسسه‌های مالی غیرمجاز
  9.  http://www.tasnimnews.com/, موسسات پولی و مالی غیرمجاز نقش مهمی در رشد نقدینگی دارند
  10.  http://www.tasnimnews.com/, شش‌هزار موسسه مالی غیرمجاز داریم
  11.  http://www.sec.gov/answers/ponzi.htm, Ponzi Schemes
  12.  http://www.biography.com/people/charles-ponzi-20650909
  13.  http://www.bankofengland.co.uk, Governors of the Bank of England
  14. http://www.telegraph.co.uk/finance/mark-carney/10516661/Bank-of-Englands-Mark-Carney-sees-shadow-banking-in-emerging-markets-as-biggest-global-risk.html, Bank of England’s Mark Carney sees shadow banking in emerging markets as biggest global risk

 

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of