خانه‌ای از حباب

خانه‌ای از حباب

یه دانش‌جوی اقتصاد به سفارش استادش وارد بورس می‌شه تا هم با سرمایه‌ی اندکی که داره سودی ببره و هم به طور عملی با بازار بورس آشنا بشه، تازه با خودشم فکر می‌کنه که داره به تولید کشور هم کمک می‌کنه. اون در مقابلِ کسایی که سال‌هاست توی بورسن و نبض بازار دستشونه یک فرد ناشیه. اما با این حال وارد بازار می‌شه.

 

 

توی بازار یه شرکت گمنام که قیمت سهامش به سرعت در حال رشده، نظرشو جلب می‌کنه. وقتی می‌بینه که تقاضای زیادی هم برای خرید اون وجود داره، تصمیم خودشو می‌گیره.

 

 

اما قیمت سهامی که خریده بود بعد از چند روز افزایش، ناگهان شروع به پایین اومدن کرد. به خاطر همین تصمیم گرفت تا سریع سهامشو بفروشه تا کم‌تر ضرر کنه.

 

 

همون تقاضایی که برای خرید سهام وجود داشت حالا برای فروش به وجود اومده بود و از خریدار هم خبری نبود.۱ بعد از چند روز بالاخره تونست سهامشو به پایین‌ترین قیمت بفروشه و مثل خیلیای دیگه که توی این ماجرا ضرر کردن از بازار بیرون بیاد.

 

 

در مقابلِ این بازنده‌ها‌ی ناشی، حرفه‌‌ای‌ها همیشه برنده‌ی بازاراند. اونا می‌تونن تغییرات قیمت سهام و نوسانات بازار رو با تحلیل‌های دسته اول و حتی رانت‌های اطلاعاتی‌، پیش‌بینی کنن.

 

 

می‌تونن زودتر از بقیه بخرن و بفروشن. علاوه بر این‌ها حرفه‌ای‌ها سرمایه‌های هنگفتی دارن و با اونا معاملات بزرگی می‌کنن و بازار رو یک دفعه تحت تاثیر قرار می‌دن.

 

 

حرفه‌ای‌ها زمانی‌که با تحلیل‌هاشون پیش‌بینی می‌کنن سهامی که دارن، به زودی دچار افت می‌شه، از تمام امکانات استفاده می‌کنن تا سهامشون رو در بازار بفروشن. قطعاً هیچ حرفه‌ای دیگه‌ای حاضر نمی‌شه اونارو بخره، چون اونم به ابزارهای تحلیلی مجهزه.

 

 

پس کی این برگه‌های سهام رو می‌خره؟ افراد ناشی و تازه‌وارد! کسایی که به خاطر رشد کاذب قیمت و جوی که حرفه‌ای‌ها می‌سازن، به دام می‌افتن و خریدار این سهام می‌شن.

 

 

خریدارای ناشی و ذوق‌زده نمی‌دونن که چند روز دیگه چه‌ بلایی سر سهامشون میاد، حرفه‌ای‌ها هم موقع فروش، چیزی به اونا نمی‌گن. اطلاعاتی که حرفه‌ای‌ها پنهان می‌کنن چیزیه که استیگلیتز به اون اطلاعات نامتقارن می‌گه.۲

Joseph Stiglitz, Prize Lecture, 2001, Information and the change in the paradigm in economics: “Those who are uninformed will presume that they will win only if they bid too much – information asymmetries exacerbate the problem of the winners’ curse

«افراد بی‌اطلاع و بی‌خبر خیال می‌کنند که اگر قیمت خیلی بالاتری پیشنهاد دهند برنده خواهند شد؛ اطلاعات نامتقارن مشکل طلسم برندگان را تشدید می‌کند»

 

 

وقتی اطلاعات نامتقارن با تبلیغات رسانه‌ای و شایعات همراه می‌شه، شوق غیر منطقی به وجود میاد؛۳ تعداد زیادی از مردم به سمت خرید و فروش احساسی یا هیجانی در بازار هجوم میارن.

 Alan Greenspan, 1996, The Challenge of Central Banking in a Democratic Society: But how do we know when irrational exuberance has unduly escalated asset values, which then become subject to unexpected and prolonged contractions as they have in Japan over the past decade

 

 

این فرآیند یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری حباب در بازاره.۴ ۵ قیمت سهام به صورت غیرواقعی و بی‌حساب رشد می‌کنه و حباب شکل می‌گیره.۶

 

 

مثلاً فرض کنید فردی یک از درصد از سهام شرکتی رو می‌خره و صاحب یک درصد از اون شرکت می‌شه. ظرف یک ماه با خرید و فروش سهام این شرکت در بازار، حباب به وجود میاد و قیمت سهامش ۵ برابر می‌شه. اما یه سوال مهم؛ آیا اون قسمت از شرکت که متعلق به این فرد بوده هم ۵ برابر شده؟ مشخصه که نه. تقریبا محاله. این‌جا اتفاقه عجیبی که افتاده اینه‌که میزان ارزش کل سهام این شرکت توی بورس ۵ برابر ارزش واقعی اون شرکت شده.

 

 

این، حباب یک شرکت بود، حبابی که برای همه‌ی شرکت‌ها در بورس با اندازه‌های مختلف به وجود میاد و حباب کل بورس رو می‌سازه. حباب بورس اندازه‌ی کل اقتصاد رو به طور غیر واقعی چند برابر نشون می‌ده که اگه متلاشی بشه، حجم بسیار زیادی از دارایی‌های غیر واقعی رو که در حباب بورس جمع شده بود، در زمان کوتاهی نابود می‌کنه و بحران مالی به وجود میاد. اتفاقی که دقیقا در بحران دهه‌ی ۱۹۳۰ و بحران مالی اخیر در آمریکا رخ داد.۷ ۸ ۹

 

 

در نهایت اوج فاجعه این‌جاست،، پولی که همه فکر می‌کنن توسط بورس به بخش تولید می‌رسه و در اقتصاد رونق ایجاد می‌کنه وارد حباب بورس می‌شه و در همون‌جا می‌مونه و نه تنها به بخش تولید نمی‌رسه بلکه ممکنه هر آن متلاشی بشه.

 

 

 

پانویس:


  1.  http://www.investopedia.com/university/stocks/stocks7.asp, Stocks Basics: The Bulls, The Bears
  2.  Joseph Stiglitz, Prize Lecture, 2001, Information and the change in the paradigm in economics: “Those who are uninformed will presume that they will win only if they bid too much – information asymmetries exacerbate the problem of the winners’ curse «افراد بی‌اطلاع و بی‌خبر خیال می‌کنند که اگر قیمت خیلی بالاتری پیشنهاد دهند برنده خواهند شد؛ اطلاعات نامتقارن مشکل طلسم برندگان را تشدید می‌کند»
  3. Alan Greenspan, 1996, The Challenge of Central Banking in a Democratic Society: But how do we know when irrational exuberance has unduly escalated asset values, which then become subject to unexpected and prolonged contractions as they have in Japan over the past decade
  4.  http://www.forbes.com/sites/panosmourdoukoutas/2014/10/14/wall-street-how-bull-markets-turn-into-bubbles-before-bursting/, Wall Street: How Bull Markets Turn Into Bubbles Before Bursting: The fear of missing out is an emotional button” that is usually turned on in bull markets, as investors score a string of quick gains — turning the bull market into a bubble.
  5. Eduardo B. Andrade, 2014, Bubbling with Excitement: excitement not only arises during bubbles but may also help fuel them
  6.  Kenneth A. Froot, Maurice Obstfeld, Intrinsic Bubbles: The Case of Stock Prices
  7.  http://www.wsj.com/articles/SB123897612802791281, From Bubble to Depression
  8.  http://www.forbes.com/sites/panosmourdoukoutas/2013/05/27/5-costly-mistakes-emotional-investors-make-in-wall-street/, Wall Street gets a taste of the next financial crash
  9.  http://www.theguardian.com/business/2012/may/20/wall-street-role-financial-crisis, Heist of the century: Wall Street’s role in the financial crisis

 

دیدگاه بگذارید

avatar